Thị trường gạch xây năm 2019

Những ngày tháng 5, trong lúc cả xã hội đang hướng về những ngày lễ lớn, các phương tiện thông tin đại chúng lại rộ lên vấn đề thị trường gạch xây. Nhiều nhà sản xuất lên tiếng về tình trạng gạch nung, gạch không nung ế ẩm. Nhiều cuộc phỏng vấn, trao đổi được đưa lên truyền hình, làm cho nhiều người không hình dung được sự thật của sự kiện. Nên chăng, trong hoàn cảnh hiện nay, cần có tiếng nói của các cơ quan quản lý, của các sở ban ngành của các địa phương và các hội, hiệp hội. Bức tranh thị trường gạch xây năm 2019, không chỉ nói lên tình hình sản xuất, tiêu thụ gạch mà nó là tấm gương phản chiếu của nhiều lĩnh vực, quan trọng nhất là lĩnh vực bất động sản. Tuy nhiên, gạch xây bao gồm gạch đất sét nung và gạch xây không nung dạng block hoặc dạng viên, có kích thước thông thường – là chủng loại sản phẩm chính tham gia xây móng, xây tường. Ngoài gạch xây, hiện nay còn xuất hiện các loại tấm được lắp thành tường thay cho gạch như tấm Acotec, tấm ALC (là vật liệu tấm bê tông khí chưng áp) và nhiều loại tấm khác.

Gạch sản xuất bằng công nghệ mới từ đất sét nung 

Một lĩnh vực quan trọng khác gắn liền với đầu tư bất động sản là tiêu thụ xi măng. Xây dựng nhà cửa, công trình công cộng, khu chung cư…gắn liền với việc tiêu thụ xi măng. Một vấn đề nữa cũng cần xem xét là tình trạng tiêu thụ gạch xây như truyền thông đã nêu  diễn ra ở khu vực nào, tỉnh, thành phố nào hay toàn quốc. Trong số các loại gạch xây tiêu thụ chậm, có phải tất cả gạch được sản xuất từ tất cả các loại hình công nghệ đếu khó tiêu thụ hay “ma bắt tùy người”. Truyền thông gần như kết luận việc tiêu thụ gạch khó khăn là do cung vượt cầu mà nguyên nhân là do các địa phương buông lỏng quản lý đầu tư.

Trong bối cảnh hiện nay, đưa ra lời giải chính xác, hoàn chỉnh là rất khó. Hy vọng rằng, các nhà sản xuất, tiêu thụ, các cấp, các ngành cập nhật được thông tin nhiều nhất để làm sáng tỏ hơn bức tranh thị trường vật liệu xây hiện nay.

Trước hết, giá bán gạch xây nung và không nung đã giảm từ nhiều tháng nay, giảm nhiều nhất, tồn đọng nhiều là ở vùng đồng bằng Bắc bộ, khu vực xung quanh Hà Nội. Tuy nhiên trong 4 tháng đầu năm 2019, tình hình tiêu thụ xi măng cũng chỉ bằng 98% so với cùng kỳ năm 2018, không tạo được sự tăng trưởng như kỳ vọng (chỉ khoảng 7 – 7,6%) nhưng cũng tương đương năm trước. Sự sụt giảm tiêu thụ xi măng không lớn, có thể hiểu rằng các ngành công nghiệp, xây dựng có sử dụng xi măng vẫn ở mức bình thường. Nếu có sự ảnh hưởng của đầu tư xây dựng, bất động sản đến tiêu thụ gạch xây thì sự ảnh hưởng đó có thể không nhiều.

Mặt khác, giá thị trường gạch xây ở khu vực đồng bằng Bắc bộ và đặc biệt khu vực quanh Hà Nội sụt giảm nhiều hơn so với các vùng khác trong cả nước, thực chất, là do sự cạnh tranh giữa gạch xây và các loại vật liệu tấm. Ngày nay, công nghệ sản xuất các loại tấm xây dựng hình khối hộp như tấm Acotec đang phát triển và chủ yếu được sử dụng nhiều ở Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh. Loại tấm này có nhiều ưu điểm vượt trội so với gạch xây và ngày càng chiếm thị phần lớn hơn. Công nhệ xây nhà cao tầng với khung thép và mặt dựng kính cũng đang là trào lưu. Tỷ lệ vật liệu xây các ngôi nhà, tòa nhà đang giảm dần, thay vào đó là các loại vật liệu tấm, kể cả kính tấm.

Một vấn đề quan trọng khác, có liên quan đến thị trường vật liệu xây hiện nay, đó là sự du nhập công nghệ sản xuất gạch nung theo công nghệ bán khô, áp lực cao, không phơi cáng, nung bằng lò trần phẳng. Đây là công nghệ sử dụng nguyên liệu gầy từ đất đồi, đất bãi, không sử dụng nhiều đất sét, công suất dây chuyền lớn, tự động hóa cao vì vậy giá thành sản xuất giảm. Chính vì các lợi thế đó nên trong khoảng 5 năm vừa qua có rất nhiều nhà đầu tư đã đầu tư nhiều dây chuyền sản xuất theo công nghệ mới này. Có thể nói vùng đồng bằng Bắc bộ, xung quanh Hà Nội như Hà Nam, Bắc Ninh, Hải Dương, Hòa Bình… đã bùng nổ đầu tư loại công nghệ sản xuất gạch nung mới. Đây là nguyên nhân làm tăng sản lượng gạch xây trong thời gian qua. Chính gạch nung được sản xuất bằng công nghệ mới này đã làm cho gạch nung được sản xuất bằng công nghệ nung truyền thống khó khăn trong cạnh tranh chất lượng và giá cả. Sức cạnh tranh của gạch xây theo công nghệ mới tăng lên, đã làm cho thị trường gạch chao đảo, giảm giá và có sự dư thừa ở một số vùng. Tình cảnh này ảnh hưởng đến tất cả các loại vật liệu xây, không chỉ gạch nung và không nung.

Như vậy, việc giảm giá gạch xây thiệt hại cho người sản xuất nhưng có lợi cho người tiêu dùng.

Điều mà xã hội và truyền thông quan tâm là nguyên nhân có phải do quản lý nhà nước hay không? Quản lý sản xuất gạch xây thuộc về các địa phương nhưng trung ương (trước đây) có đưa ra dự báo nhu cầu thông qua quy hoạch phát triển VLXD. Vì vậy các địa phương cần rà soát lại chính sách đầu tư với sự nghiên cứu có tính chất liên tỉnh, liên vùng.

Qua những gì đang diễn ra, có thể thấy rằng thời kỳ đầu tư theo kiểu “phong trào” đã qua. Nhà nước đã không lập các quy hoạch phát triển ngành nghề. Vì vậy, hơn ai hết, doanh nhân, doanh nghiệp phải tự nghiên cứu, thu thập thông tin, đánh giá thị trường, xu hướng công nghệ để lựa chọn đầu tư. Đầu tư vì lợi ích doanh nghiệp, vì vậy hiệu quả chỉ đến khi mà cung cầu cân đối. Công nghệ luôn đổi thay, ngày càng hiệu quả và “tính phong trào” trong đầu tư, có thể nói, đã vĩnh viễn lùi xa khi nền kinh tế chấp nhận cạnh tranh. 

Tấm tường AAC thay thế một phần gạch xây

Thị trường vật liệu xây ở Hà Nội và các tỉnh đồng bằng Bắc bộ trong thời gian vừa qua cho chúng ta nhiều điều suy ngẫm về đầu tư, lựa chọn công nghệ. Sự thay thế công nghệ cũ bằng công nghệ mới tiên tiến, hiệu quả, thân thiện môi trường, đầu tư gạch nung không dùng đất sét, đất ruộng, sử dụng đất đồi, đất bãi là điều mà công nghệ vươn tới. Tuy nhiên, trong bối cảnh hiện nay, việc đầu tư sản xuất vật liệu xây cần có sự quản lý của các cơ quan có thẩm quyền, vai trò của chính quyền địa phương là quan trọng và bắt buộc.

Quang Hà