Hội Thảo: Đô thị công nghiệp gắn với nhà ở công nhân đã đưa ra nhiều giải pháp thiết thực

Sáng 31/12, tại Hà Nội, Tổng hội Xây dựng Việt Nam, Liên hiệp các Hội khoa học kỹ thuật Việt Nam và Bộ Xây Dựng đồng chủ trì tổ chức Hội thảo “Đô thị công nghiệp gắn với nhà ở công nhân”.

Toàn cảnh Hội thảo 

Đến dự hội thảo có TSKH Phan Xuân Dũng, Chủ tịch Liên hiệp các Hội KHKT VN, TS Đặng Việt Dũng – Chủ tịch Tổng Hội Xây dựng VN, ông Lê Quang Hùng, Thứ Trưởng Bộ Xây dựng và hơn 150 đại biểu dự online và off line tại 46 điểm cầu. Có 7 báo cáo trực tiếp, 24 bài đăng trong kỷ yếu với nhiều nội dung phong phú, thiết thực, cuốn hút người nghe.

TS Đặng Việt Dũng, Chủ tịch Tổng hội Xây dựng Việt Nam phát biểu khai mạc hội thảo 

Phát biểu khai mạc hội thảo, TS Đặng Việt Dũng đã tổng kết việc phát triển các khu công nghiệp tập trung tại các thành phố lớn và trên khắp đất nước cũng như hệ quả của quá trình đầu tư phát triển khu công nghiệp liên quan đến quá trình đô thị hóa và một số kiến nghị khắc phục như thay đổi nhận thức về mối quan hệ giữa công nghiệp hóa và đô thị hóa; Xây dựng chính sách pháp luật gắn đồng bộ quy hoạch phát triển KCN với phát triển đô thị; Xây dựng cơ chế thu hút đầu tư vào hạ tầng kỹ thuật ngoài KCN…

Trong bài phát biểu của mình, TSKH Phan Xuân Dũng cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc xây dựng nhà ở cho công nhân tại các khu công nghiệp, nhất là trong thười kỳ dịch bệnh covid vừa qua. Thông quan hội thảo để tìm ra các giải pháp giải quyết hiệu quả nhằm giải quyết vấn đề này là rất cần thiết trong giai đoạn hiện nay và trong tương lai, phục vụ công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.

Thứ trưởng Lê Quang Hùng lại đặt ra một số câu hỏi cần lời giải đáp cho vấn đề nhà ở công nhân như: Có nên đề cập khu đô thị công nghiệp hay không? Hay chỉ là các khu dân cư dành cho công nhân các nhà máy. Nên tùy theo quy mô KCN mà xây dựng từ nhà ở công nhân, khu nhà ở và phát triển đến khu đô thị.Những vấn đề cụ thể cần được nghiên cứu, xem xét là công nhân sẽ ở lâu dài hay chỉ 5-10 năm sẽ thay lớp công nhân mới, sẽ liên quan đến vieecj xây nhà để bán hay cho thuê?  Ai là chủ đầu tư các dự án này? Quy hoạch khu dân cư cho công nhân riêng biệt hay xen lẫn trong đô htij, trong khu dân cư có sẵn? Khi tập trung đông dân lên thì cải tạo thế nào? Cơ chế chính sách như thế nào?

Tham luận của Ths. Hà Quang Hưng - Phó Cục trưởng Cục Quản lý nhà và thị trường BĐS cho thấy, đến nay, trên địa bàn cả nước đã có 63/64 địa phương đã triển khai xây dựng Chương trình, Kế hoạch phát triển nhà với nhiều giai đoạn khác nhau. Tổng hợp báo cáo chưa đầy đủ từ các chương trình của các địa phương, mục tiêu diện tích sàn nhà ở dành cho công nhân khu công nghiệp đến năm 2020 khoảng 12,5 triệu m2 sàn.

Kết quả phát triển nhà ở xã hội, trong đó có nhà ở cho công nhân tuy đã đạt được một số kết quả đáng ghi nhận, tuy nhiên vẫn chưa đạt yêu cầu đề ra trong Chiến lược phát triển nhà ở quốc gia đến năm 2020 và tầm nhìn đến năm 2030 (phấn đấu thực hiện đầu tư xây dựng tối thiểu khoảng 12,5 triệu m2 nhà ở xã hội tại khu vực đô thị; đáp ứng cho khoảng 70% công nhân lao động tại các KCN có nhu cầu được giải quyết chỗ ở). Một số nguyên nhân chủ yếu là: Hiện nay Nhà nước chưa có chính sách riêng về nhà ở cho công nhân KCN. Theo pháp luật nhà ở hiện hành thì chính sách nhà ở cho công nhân làm việc trong KCN đang được lồng ghép vào chính sách nhà ở xã hội, áp dụng chung cho 10 loại đối tượng theo quy định tại Điều 49 Luật Nhà ở năm 2014 . Các cơ chế ưu đãi cũng áp dụng chung như nhà ở thu nhập thấp khu vực đô thị, chỉ bổ sung cơ chế ưu đãi đối với doanh nghiệp lo nhà ở cho công nhân thì được tính toán chi phí vào giá thành (nhưng thực tế thì ưu đãi này cũng không đi vào cuộc sống do ít có doanh nghiệp tham gia lo nhà ở cho công nhân). Để đẩy mạnh việc phát triển nhà ở dành cho công nhân khu công nghiệp trong thời gian tới, ông Hưng đã kiến nghị một số giải pháp: Cần quy định các ưu đãi cho chủ đầu tư thực hiện dự án nhà ở xã hội trong đó có nhà ở công nhân khu công nghiệp (miễn tiền sử dụng đất; miễn, giảm thuế VAT, thuế thu nhập doanh nghiệp; được vay vốn tín dụng ưu đãi; được hỗ trợ đầu tư xây dựng hệ thống hạ tầng kỹ thuật…) mang tính thực chất để thu hút các doanh nghiệp tham gia đầu tư phát triển nhà ở công nhân; Sửa đổi pháp luật Thuế theo hướng bổ sung loại hình “dự án nhà ở xã hội chỉ để cho thuê” để các chủ đầu tư các dự án nhà ở xã hội cho thuê được hưởng ưu đãi này, đảm bảo đồng bộ với pháp luật về nhà ở (Luật Nhà ở và Nghị định 100 (khoản 2 Điều 9) quy định mức thuế ưu đãi đối với trường hợp đầu tư xây dựng nhà ở xã hội chỉ để cho thuê thì được ưu đãi hơn so với trường hợp đầu tư xây dựng nhà ở xã hội để bán, thuê mua; cụ thể là được giảm 70% thuế suất thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập doanh nghiệp); Bổ sung hình thức bán nhà cho doanh nghiệp hoặc cho doanh nghiệp trong KCN thuê để doanh nghiệp cho công nhân của mình thuê lại; Đối với phần nhà ở xã hội cho thuê trong các dự án nhà ở xã hội quy định chỉ được bán sau 5 năm đưa vào sử dụng; tuy nhiên trường hợp 2 năm liên tục không có đối tượng thuê thì báo cáo Ủy ban nhân dân cấp tỉnh để được bán hoặc thuê mua. Sửa đổi đồng bộ quy định về việc dành quỹ đất cho phát triển nhà ở công nhân khu công nghiệp trong các pháp luật đất đai, đầu tư, nhà ở… theo hướng bố trí quỹ đất phát triển nhà ở cho công nhân ngay trong khu công nghiệp, coi nhà ở công nhân là một hạ tầng thiết yếu của khu công nghiệp".

Chủ tọa Hội thảo 

Đại diện Tổng Công ty Becamex Bình Dương cũng đưa ra 6 giải pháp để thúc đẩy doanh nghiệp tham gia vào đầu tư phát triển nhà ở công nhân, trong đó đáng chú ý là việc giảm chi phí tài chính. "Bên cạnh việc cho vay với lãi suất ưu đãi từ các ngân hàng như hiện nay thì nhà nước cần có chính sách khuyến khích để phát triển nhiều tổ chức cho vay để phát triển nhà ở cho công nhân khu công nghiệp như: Tổng công ty Tài chính phát triển nhà (kinh nghiệm của Ấn Độ), Quỹ phát triển nhà ở cho người thu nhập thấp (kinh nghiệm của Philippin, Hàn Quốc), Công ty đầu tư, hợp tác xã tín dụng, quỹ tiết kiệm địa phương (kinh nghiệm của  Mỹ),…các quỹ này được tạo bởi tiền tiết kiệm của công nhân, hỗ trợ của chính phủ và các nhà tài trợ. Các  hình thức cho vay cần linh hoạt (vay không thế chấp, thế chấp; thế chấp lãi suất cố định, hoặc điều chỉnh theo tỷ lệ lạm phát,…). Phương án trả nợ linh hoạt.

Nhà nước cần miễn giảm thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập doanh nghiệp cho doanh nghiệp tham gia xây dựng và quản lý vận hành nhà ở công nhân khu công nghiệp".

Đại diện Công ty SaKae Việt Nam đề nghị Bộ Xây dựng xem xét và cho phép việc nghiên cứu thí điểm mô hình quy hoạch phát triển tích hợp công nghiệp (4.0) và dân cư nói trên trong các đồ án Quy hoạch tỉnh, Quy hoạch khu kinh tế cũng như Quy hoạch phân khu tại Quảng Trị, Quảng Nam, Hưng Yên mà Liên danh đã, đang và sẽ triển khai trong thời gian tới. Quy mô và mức đầu tư sẽ được xác định cụ thể theo từng đề án, với sự phê duyệt, cũng như tham vấn với Bộ Xây dựng và các cơ quan chủ quản tại mỗi địa phương một cách phù hợp. Việc triển khai thí điểm mô hình quy hoạch nói trên cũng sẽ được thực hiện tuân thủ theo các trình tự và quy định của Việt Nam có liên quan.

Căn cứ kết quả hội thảo, Tổng hội Xây dựng Việt Nam sẽ có văn bản gửi tới Chính phủ và các ban ngành đề xuất các vấn đề liên quan. 

Vân Trang