Di sản là hồn cốt của đô thị

Di sản là lịch sử, lưu giữ những ký ức. Đô thị là hiện đại, chứa đựng sự phát triển năng động. Di sản – đô thị tưởng như ở hai thái cực nhưng thực ra lại luôn ràng buộc với nhau và cả hai không thể phát triển nếu thiếu đi vế còn lại.

Bảo tàng Mỹ thuật TP Hồ Chí Minh được bảo vệ bởi sơn của AkzoNobel​

Ký ức lịch sử trong thời kỳ đô thị hóa

Chia sẻ trong Hội thảo Bảo tồn Di sản Đô thị được tổ chức giữa tháng 4 tại TP. Hồ Chí Minh, ThS. KTS. Cao Thành Nghiệp, Giám Đốc Ban quản lý dự án trùng tu Tòa án Nhân dân thành phố Hồ Chí Minh, nói:“Di sản không phải tự nhiên mà có, di sản là công sức mà cha ông đã dày công xây dựng nên, vì vậy trách nhiệm bảo tồn là trách nhiệm chung của toàn dân tộc”.

Những thành phố đang ngày càng trở nên tráng lệ với hàng trăm tòa cao ốc đua nhau mọc lên. Tuy nhiên,giữa cơn sóng đô thị hóa ấy, nhiều tòa nhà, công trình lưu giữ kí ức thời gian đang dần trôi vào quên lãng. Mỗi quốc gia đều được hình thành theo một bản sắc rất riêng, và di sản là biểu tượng cho bản sắc độc đáo đó. Một khi di sản mất đi, chúng ta lại đánh mất thêm một “nhân chứng” lịch sử. Vì vậy, bảo tồn di sản là vấn đề không của riêng ai, mà là vấn đề chung của cả cộng đồng, ông Nghiệp nhấn mạnh.

Giữ gìn hồn cốt dân tộc

Singapore là một trong những quốc gia đi đầu về mô hình xây dựng đô thị hiện đại, đồng thời cũng tạo nên nhiều dấu ấn về bảo tồn các công trình di sản. Tham gia hội thảo, diễn giả Larry Ng, Giám đốc nhóm Thiết kế Kiến trúc và Đô thị thuộc Bộ Phát triển Quốc gia Singapore,chia sẻ cụ thể về kinh nghiệm bảo tồn di sản của quốc gia này. Từ một đảo quốc bé nhỏ với lịch sử phát triển mới chỉ hơn 50 năm, nhưng khi chọn cách cân bằng giữa đẩy mạnh phát triển kinh tế hiện đại và bảo tồn các di sản văn hóa nghệ thuật thì Singapore đã trở thành một cường quốc đáng sống như bây giờ.

Pamela Phua - Tổng Giám đốc AkzoNobel Việt Nam chia sẻ về giải pháp bảo tồn di sản bằng sơn và chất phủ

Việc bảo tồn di sản tại Singapore được làm theo kế hoạch chỉn chu và đồng bộ, mỗi năm đều có thống kê, đánh giá và tôn vinh, do đó vấn đề này đã trở thành mối quan tâm và đồng thuận của tất cả những ai sinh sống và làm việc tại đất nước này. Ông chia sẻ Singapore có diện tích khá nhỏ nên phải đặt ra ưu tiên cho các tòa nhà cần bảo tồn. Vì thế, cơ quan sử dụng đất quốc gia được thành lập để đưa ra đề xuất bảo tồn cho chính quyền.

Việt Nam là đất nước quá giàu có và phong phú về văn hóa di sản, đây không chỉ là vấn đề gìn giữ lịch sử, mà nếu biết khai thác hiệu quả thì còn là tiềm năng kinh tế rất lớn. Ông Larry nhận định rằng chúng ta có diện tích lớn hơn, đã có hoạt động bảo tồn nhưng người dân có xu hướng tập trung sinh sống ở khu vực trung tâm - vùng đất có giá thành đắt đỏ, nên việc cân bằng tốc độ đô thị hóa với công tác bảo tồn là đặc biệt quan trọng. Theo đó, Việt Nam nên đẩy mạnh hơn hoạt động giữ gìn di sản đô thị, không làm mai một lãng phí những tài sản vô giá này như con đường đáng tiếc mà Hồng Kông đã đi.

Cùng chung quan điểm với ông Larry, ông Cao Thành Nghiệp tiếp tục nêu ý kiến “Bảo tồn di sản là nhiệm vụ chung của chính quyền, doanh nghiệp và người dân địa phương”. Bằng những câu chuyện thực tế trong quá trình lên kế hoạch và tiến hành trùng tu công trình Tòa án Nhân dân TP.HCM trong suốt 13 năm, ông Nghiệp hy vọng tất cả mọi người sẽ dành sự quan tâm đúng mực hơn cho vấn đề bảo tồn di sản nơi mình đang sinh sống và lập nghiệp. Điều này sẽ tiếp thêm sức mạnh cho việc bảo tồn các công trình tiếp theo như Dinh Thượng Thơ (hiện là trụ sở Sở Thông tin Truyền thông TP.HCM), cầu Bình Lợi cũ…

Bảo tồn bằng vật liệu tốt, công nghệ hiện đại

Thảo luận về giải pháp bảo tồn, các diễn giả đều đánh giá cao việc sử dụng các nguyên vật liệu với công nghệ hiện đại, có khả năng bảo vệ các công trình trước ảnh hưởng của thời tiết đồng thời giữ được giá trị thẩm mỹ của chúng.

Trong hội thảo, bà Pamela Phua, Tổng Giám đốc AkzoNobel Việt Nam đã giới thiệu về giải pháp sơn thuộc thương hiệu Dulux Professional với các tính năng che phủ vượt trội và có thể giữ được màu nguyên bản của công trình. Thời gian qua, AkzoNobel đã góp phần bảo tồn thành công nhiều biểu tượng quốc gia trên thế giới như: Burkill Hall tại Singapore, Malacca tại Malaysia, bảo tàng Rijks tại Hà Lan. Tại Việt Nam, công ty đã đóng góp vào việc tu sửa Nhà hát Lớn Hà Nội, Bảo tàng Nghệ thuật Thành phố, Ủy ban Nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh.

Đánh giá cao tầm quan trọng của sơn và chất phủ, ông Nguyễn Quốc Thông, Phó Chủ tịch Hội Kiến trúc sư Việt Nam cho biết: “Sơn và chất phủ không chỉ có tác dụng bảo vệ mà còn giúp tạo ra cảm xúc cho các công trình. Điều này có ý nghĩa đặc biệt đối với các công trình di sản. Chúng tôi đánh giá rất cao những sản phẩm cũng như những nỗ lực của AkzoNobel, giúp những người làm nghề kiến trúc như chúng tôi có thêm những lựa chọn và giải pháp bảo tồn di sản hiệu quả trong suốt thời gian qua”.
Box:
Hội thảo “Bảo tồn Di sản Đô thị - Chìa khóa phát triển bền vững” được thương hiệu Dulux Professional của AkzoNobel tổ chức tại Hà Nội và Tp.HCM. Hai sự kiện diễn ra vào cuối tháng 3 và đầu tháng 4. Đây là diễn đàn nơi các chuyên gia và kiến trúc sư cùng chia sẻ kinh nghiệm, thảo luận về bảo tồn các công trình kiến trúc trên thế giới nói chung và Việt Nam nói riêng.
Chương trình thu hút hơn 450 kiến trúc sư, nhà phát triển, chuyên gia và báo chí trong lĩnh vực cùng tham gia thảo luận về vấn đềđảm bảo cân bằng giữa phát triển kinh tế và bảo tồn di sản. Trong hội thảo có sự tham gia chia sẻ kinh nghiệm của những chuyên gia di sản đến từ Ý, Singapore và Việt Nam. Qua đây, nhiều vấn đề của bảo tồn di sản đã được đưa ra thảo luận như “làm mới hay phục hồi” di sản trong một bối cảnh kinh tế hiện đại, những yêu cầu cần thiết của công tác bảo tồn trong xã hội hiện nay, những giải pháp bảo tồn mới nhằm đảm bảo cân bằng giữa giá trị lịch sử và đô thị hóa, làm thế nào để áp dụng kinh nghiệm ngước ngoài cho hợp lý…
PV