Cát xây dựng – thị trường có chiều hướng hạ nhiệt

Từ đầu năm 2018 đến nay thị trường cát xây dựng không còn nóng như giữa năm 2017. Vào thời điểm đó, tình trạng thiếu cát diễn ra khắp toàn quốc. Thiếu cát đồng nghĩa với việc giá cát tăng, có loại tăng đến 3 lần. Bằng hàng loạt giải pháp quản lý, đầu tư sản xuất, thị trường cát xây dựng hạ nhiệt, tuy giá vẫn cao, nhưng đã giảm dần. Nguyên nhân chủ yếu của việc thiếu cát xây dựng  là do chính sách quản lý chặt các hình thức khai thác cát không phép, trái phép ở các địa phương. Hiện nay, thị trường  trở lại bình thường nhưng nạn khai thác trái phép, không phép vẫn còn diễn ra hết sức phức tạp.

Cát xây dựng và cát đổ bê tông​

Cơn “bão cát” tràn qua gây nhiều thiệt hại, đồng thời cũng kích thich việc tìm tòi nguồn cát xây dựng mới.

Cát nhân tạo, cát được nghiền từ đá đã được nhà nước quan tâm từ lâu, đã có nhiều doanh nghiệp sản xuất cát nhân tạo ở khu vực TP. Hồ Chí Minh, Tây Nam bộ nhưng mức độ triển khai còn khiêm tốn vì người tiêu dùng chưa thực sự mến mộ. Nhân cơ hội thiếu cát xây dựng, được sự hỗ trợ, vào cuộc của Bộ Xây dựng, phong trào đầu tư cát nhân tạo được triển khai ở hầu hết các tỉnh thành. Nhiều dự án có công suất lớn dược đầu tư, đi vào sản xuất, tạo ra nguồn cung cấp cát rất lớn, góp phần giải quyết cho thị trường. Tuy nhiên, do người tiêu dùng chưa thật tin tưởng vào chất lượng, đặc biệt tính công tác của cát nhân tạo trong bê tông, nên cát nhân tạo chủ yếu được sử dụng cho các trạm trộn bê tông tươi. Trong lỗi này còn có phần từ nhà sản xuất. Có một số nhà sản xuất chưa đưa ra sản phẩm có chất lượng thay thế tốt cho cát tự nhiên.

Song song với sự phát triển cát nhân tạo, một nguồn cát khác cũng gấp rút được góp phần vào thị trường, đó là cát “ngọt” hóa từ cát mặn. Đáng kể trong công nghệ rửa cát biển thành cát ngọt là Công ty TNHH Xây dựng thương mại và vận tải Phan Thành tại Cần Thơ. Là một đơn vị có bề dày nghiên cứu, triển khai công nghệ rửa cát biển, cát chứa nhiều bùn sét thành cát sạch. Nhân dịp này Phan Thành cho ra đời công nghệ rửa cát biển thành cát xây dựng với đầy đủ các tính chất, yêu cầu của cát sông. Nguồn cung này tuy chưa nhiều nhưng cũng đã góp phần và tạo ra định hướng cho lâu dài, đặc biệt cho các công trình xây dựng ven biển.

Dây chuyền sản xuất cát nhân tạo của Công ty CP Thiên Nam​

Đúng là, “cái khó ló cái khôn”. Đã từ 30 năm trước tiến sỹ Nguyễn Hồng Bỉnh, một nhà nghiên cứu tâm huyết đã nghiên cứu thành công công trình dùng cát biển, nước biển với phụ gia xử lý nuối NaCl, cùng với xi măng pooclăng thông thường đã tạo ra bê tông bền trong môi trường không ăn mòn cốt thép. Công trình tưởng như bị lãng quên. Đến năm 2017, khi thị trường cát thiếu hụt nguồn cung, đề tài của “thầy Bỉnh”lại được các thế hệ cháu con khôi phục, vực dậy. Người kế thừa đã đưa công trình lên tầm cao mới, trở thành công ty mang tên Nexbuild Group và đã xây dựng hệ thống tiêu chuẩn quốc gia. Sự ra đời công nghệ mới nhằm cung cấp nguồn cát biển cho xây dựng cũng đã mở ra triển vọng tươi sáng. Đặc biệt, trên lý thuyết, đã có nhiều công trình ở nước ngoài nghiên cứu  công nghệ này, nhưng thực chất công trình của Nexbuild có thể được đánh giá là đứng vị trí hàng đầu, được các chuyên gia công nghệ nước ngoài thừa nhận. Đa số các công trình nước ngoài là nghiên cứu sử dụng  phụ gia ức chế muối NaCl nhưng trong vữa trộn, khối bê tông trộn  vẫn còn tồn tại ion CL âm. Riêng công trình nghiên cứu của Nextbuild thì muối NaCl đã được chuyển hóa thành dạng muối phức, không còn khả năng ăn mòn cốt thép.

Dây chuyền sàng rửa cát của Phan Thành​

Thiếu cát, sốt cát đã có nguồn cát khác điều trị hạ sốt. Tuy nhiên, điều đáng nói là sự vào cuộc của các cơ quan quản lý nhà nước chưa thật mạnh mẽ, chưa có các biện pháp hỗ trợ các công trình nhiên cứu một cách hữu hiệu. Để tạo ra nguồn cát dồi dào rất cần sự cố gắng của các nhà nghiên cứu, các nhà đầu tư và của quản lý nhà nước. Hy vọng rằng các giải pháp tổng hợp  được góp phần từ nhiều phía, cơn sốt cát xây dựng ở Việt Nam sẽ hạ nhiệt và nguồn cung cấp cát sẽ được mở rộng ngày một lớn hơn, ngành sản xuất, kinh doanh, sử dụng cát xây dựng sẽ đi sâu vào thời kỳ phát triển ổn định.

Nguyễn Quang