Cảnh giác với dịch vụ vay tiền “siêu nhanh” qua mạng

Gần đây, trên mạng bùng nổ nhiều sản phẩm, dịch vụ cho vay kiểu mới, trong đó có cho vay ngang hàng (P2P Lending). Mô hình kinh doanh mới này đang thu hút nhiều người dân bởi thủ tục vay đơn giản  như chỉ cần một vài cú click chuột, không cần thế chấp, nhận tiền “siêu nhanh”. Tuy nhiên, mặt trái của dịch vụ này lại chẳng khác gì cho vay tín dụng đen trá hình với lãi suất cao cắt cổ.

Lâu nay, loại hình cho vay tiêu dùng kiểu “tín dụng đen” đã trở nên quen thuộc trên thị trường. Không ít người vì muốn vay tiền nhanh, không cần thế chấp và nhiều ưu đãi hấp dẫn nhưng không hiểu rõ về các điều khoản vay nên đã trở thành nạn nhân của dịch vụ “trấn lột” lãi suất này.

Trong khi tín dụng đen vẫn còn tồn tại như một góc khuất của thị trường tài chính tiêu dùng thì mới đây, nhiều người lại xôn xao khi nhiều sản phẩm, hình thức cho vay online mới xuất hiện, đáng chú ý là kiểu cho vay ngang hàng (P2P Lending).

Chỉ cần một thao tác đơn giản, vào Google hay Facebook ... gõ cụm từ tìm kiếm “vay tiền online”, “vay tiền nhanh”, “vay trực tuyến”, “vay tín chấp” sẽ thấy xuất hiện nhiều trang web cho vay tiền siêu nhanh như vaytieudung, SHA, Credy,... Những cái tên này thường tạo sự thu hút của người lướt web bằng những lời đường mật hấp dẫn như vay tiền không cần thế chấp, vay tiền không cần gặp mặt; vay tiền mặt, 30 giây có tiền ngay. Thậm chí khách hàng không cần bước chân ra khỏi nhà mà vẫn nhanh chóng lấy được tiền.

Thậm chí, có trang web còn đưa ra đủ chiêu như cho vay với lãi suất 0%/năm trong 10 ngày đầu tiên, phí tư vấn 0%, phí dịch vụ 0%; thủ tục vay siêu nhanh, siêu đơn giản với gần 100% đơn xin vay vốn được chấp nhận.

Dù vậy, đã có nhiều trường hợp người vay bị “dính đòn” bởi thực tế lãi suất cho vay cao đến cắt cổ với tương đương 60%/tháng và khoảng 720%/năm. Chưa kể, khi chậm trả thì người vay bị đội lãi suất ngất ngưởng, bị khủng bố tinh thần đủ kiểu. Người vay còn có thể bị người cho vay dùng những biện pháp qua công ty môi giới để thu hồi nợ một cách không chính thống, mang tính ép buộc hay đe dọa.

Theo Ngân hàng Nhà nước, bản chất của vay ngang hàng (P2P Lending), vay online là mô hình kinh doanh mới. Dịch vụ này sáng tạo dựa trên nền tảng công nghệ số kết nối trực tiếp người đi vay với người cho vay (nhà đầu tư) mà không thông qua trung gian tài chính. Theo đó, Công ty P2P Lending cung cấp nền tảng giao dịch trực tuyến để người đi vay kết nối, trực tiếp vay mượn với người cho vay.

Toàn bộ hoạt động vay, trả nợ (gốc, lãi) giữa người đi vay và người cho vay được nền tảng giao dịch trực tuyến ghi nhận và lưu trữ bằng các bảng điện tử, số hóa. Mục đích loại hình cho vay này thường tập trung vào cho vay mua nhà, ô tô; tái cho vay thẻ tín dụng, cho vay tiêu dùng, cho vay doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ, cho vay khởi nghiệp...

Tại Việt Nam, hệ thống pháp luật chưa có quy định quản lý riêng và cũng không cấm (trừ trường hợp được xác định là hoạt động ngân hàng) nên mô hình này xuất hiện cách đây khoảng hai năm và có khoảng 40 công ty đang hoạt động theo dạng thức nêu trên.

Mới đây, để bảo vệ người tiêu dùng, Cục Cạnh tranh và Bảo vệ người tiêu dùng cũng vừa cảnh báo về hoạt động cho vay trực tuyến tại Việt Nam.

Theo cơ quan này, thời gian gần đây, thị trường Việt Nam ghi nhận sự phát triển nhanh chóng và bùng phát của các mô hình cho vay trực tuyến, trong đó, có một số mô hình cho vay trên cơ sở kết hợp giữa công ty tư vấn và công ty dịch vụ cầm đồ.

Từ thực tế tiếp nhận và giải quyết khiếu nại của người tiêu dùng đối với một số mô hình cho vay - cầm đồ trực tuyến nêu trên, qua quá trình rà soát hoạt động của một số công ty có liên quan, Cục Cạnh tranh và Bảo vệ người tiêu dùng bước đầu ghi nhận một số vấn đề bất cập.

Trong đó, một số công ty thu thập thông tin liên hệ của người thân, đồng nghiệp, nơi làm việc của người đi vay nhưng không nêu mục đích sử dụng thông tin này (ví dụ, để liên hệ khi thực hiện nhắc/thu nợ). Ngoài ra, có những công ty thu thập thông tin về ứng dụng mà người đi vay hay sử dụng (viber, facebook, zalo…) nhưng không nói rõ việc sẽ kiểm tra hoặc liên hệ với danh sách bạn bè trên các ứng dụng này khi công ty thực hiện thu/nhắc nợ.

Bên cạnh đó, hầu hết các công ty chỉ cung cấp mức lãi suất cho vay, không cung cấp cụ thể về phí tư vấn, phí thẩm định tài sản, phí lưu giữ tài sản, phí quản lý hồ sơ…Trong khi đó, các phí này thường chiếm tỷ trọng cao trong tổng chi phí mà người tiêu dùng phải trả, dẫn đến người tiêu dùng không ước tính được đầy đủ tổng chi phí phải trả khi đi vay. Người vay cũng không được tư vấn, cung cấp thông tin rõ ràng, trung thực nên dẫn đến những hệ lụy đáng tiếc về sau.

Cục Cạnh tranh và Bảo vệ người tiêu dùng lưu ý người tiêu dùng, cần cân nhắc cẩn trọng trước khi cung cấp các thông tin cá nhân để thực hiện đăng ký khoản vay, đặc biệt, nghiên cứu kỹ các mục đích sử dụng thông tin khi thực hiện giao dịch.

Trong khi đó, các chuyên gia cảnh báo trên các phương tiện thông tin đại chúng, hiện nay có nhiều doanh nghiệp cho vay lách thêm nhiều loại phí dịch vụ, từ đó đẩy chi phí khoản vay ngang hàng lên tới trên 720%/năm. Còn xét về lãi suất, các bên sẽ thỏa thuận làm sao cho dưới 20%/năm để không vi phạm Bộ luật Dân sự năm 2015. Mức lãi suất của hoạt động vay trực tuyến cao như trên là trái với quy định của pháp luật.

Do đó, người dân có nhu cầu vay tín dụng nên cẩn trọng, bên cạnh đó việc cung cấp thông tin cá nhân, người thân trong gia đình, bạn bè cũng nên lưu ý bởi nhiều công ty cho vay trước khi đồng ý cho vay thường yêu cầu khách hàng kê khai các thông tin này để dễ dàng “truy đòi” nợ.

Thanh Lan