Sai lầm của Tôn Hoa Sen trong chiến lược đầu tư

Đăng lúc 5/22/2019 12:00:00 AM

Trong vòng 2 tháng đầu năm 2019, Tập đoàn Hoa Sen (MCK: HSG) đã đóng cửa 31 chi nhánh với cùng chung một lý do “tái cấu trúc hệ thống”, không chỉ dừng lại ở đó Hoa Sen còn chuyển nhượng 60 chi nhánh khác. Vì sao Hoa Sen các chi  nhánh của Hoa Sen lại đến và đi chỉ “trong một nốt nhạc”? Việc đóng cửa các chi nhánh cho thấy Hoa Sen đang thu dọn tàn cục từ sai lầm trong chiến lược đầu tư?

Mô hình “đàn sếu” mà chủ tịch Tập đoàn Hoa Sen - ông Lê Phước Vũ thường thuyết giáo trong thời kỳ bất động sản đóng băng (giai đoạn nửa cuối năm 2011 - giữa năm 2014) được giới truyền thông tung hô và ngưỡng mộ như một dạng siêu năng lực, trong khi đó những người làm trong ngành thép thì bình thản: “Bất động sản đóng băng, thép phục vụ cho xây dựng không bán được là đương nhiên, còn người dân vẫn sữa chữa, xây nhà, giá tôn lợp các loại khá hợp lý so với các dòng sản phẩm như ngói màu hay tấm fibro xi măng nên tôn Hoa Sen bán được hàng là đương nhiên. Nhưng miếng bánh ngon như vậy thì kiểu gì đại gia ngành thép như Hòa Phát cũng nhảy vào...”. Đây là lý do nhiều doanh nghiệp thép vẫn cố cầm cự mà không chuyển hướng đầu tư tại thời điểm đó.

Không thể phủ nhận tôn Hoa Sen đã có bước phát triển thần tốc trong vòng 6 năm qua. Không giống Hòa Phát “chân chính, chân phụ” chân nào cũng đi như Hòa Phát, tôn Hoa Sen quyết mọc thêm chân mới bằng việc đầu tư sang các lĩnh vực khác như bất động sản. Dù “chân ướt chân ráo” vào lĩnh vực này nhưng Hoa Sen lại “chơi lớn” với hàng loạt các dự án như: dự án Tháp Hoa Sen tại Quy Nhơn (Bình Định) có tổng mức đầu tư lên đến 250 triệu USD; dự án Hoa Sen Vân Hội (Yên Bái) có tổng mức đầu tư 1.200 tỷ đồng.  

Không thể phủ nhận 2 dự án trên đều có sở hữu vị trí số 1 nhưng Hoa Sen không đủ năng lực về tài chính cũng như vận hành để điều hành các dự án tầm cỡ lớn, phải đầu tư trong một thời gian dài, yêu cầu kinh phí quá lớn và cả người quản lý cũng phải là dân chuyên nghệp. Đó là lý do buộc Hoa Sen phải rút lui khỏi 2 dự án trên cho dù Tập đoàn này đã đổ nhiều tiền bạc và công sức vào đó.

Ông Lê Phước Vũ - Chủ tịch Tập đoàn Hoa Sen

Cũng lấn sân trong chính lĩnh vực của mình nhưng Hòa Phát chọn Dung Quất còn Hoa Sen “đu” theo dự án thép Cà Ná. Dung Quất được nghiên cứu và phát triển thành khu đại công nghiệp còn Cà Ná lại sở hữu một vùng biển hoang sơ đẹp đến nao lòng, chỉ phù hợp cho phát triển du lịch thì Hoa Sen “chơi” ngay dự án thép. Không cần phải nói thì dự án thép Cà Ná nhận kết cục bi thương bởi sau “đại nạn” Fomosa tại Hà Tĩnh thì Cà Ná nằm trong danh sách vùng biển trong sạch nhất. Kết quả thì Dự án Dung Quất trở thành “con Át chủ bài” của Hòa Phát còn Hoa Sen đang phải thu dọn tàn cục từ sai lầm trong chiến lược đầu tư.

Giai đoạn 2015 - 2017, Hoa Sen ồ ạt mở rộng hệ thống. Đỉnh điểm năm 2017, số lượng chi nhánh mở mới trong năm lên tới 121 đơn vị, nâng tổng số cửa hàng cuối năm đạt 371 chi nhánh/cửa hàng. Theo đó, số lượng chi nhánh tăng mạnh từ con số 150 hồi cuối năm 2015 lên 491 (gấp hơn 3 lần) vào cuối 2018. Thậm chí, Hoa Sen còn đặt tiêu đẩy số lượng chạm mức 1.200 chi nhánh/cửa hàng đến năm 2020.

Đổi lợi nhuận lấy chi nhánh là nước cờ mạo hiểm của chủ tịch Hoa Sem bởi việc mở rộng hệ thống ngay lập tức trở thành gánh nặng cho doanh nghiệp bởi chi phí vay, chi phí hoạt động, đầu tư. Kết quả, việc mở rộng chi nhánh ăn mòn doanh số của Hoa Sen, thông qua chỉ tiêu giá vốn.  Tính tới cuối niên độ 1/7/2017 - 30/9/2018 dư nợ vay cao ngất ngưỡng chiếm gần 70% vốn với hơn 14.000 tỷ. Kết quả, HSG chỉ ghi nhận khoản lợi nhuận 410 tỷ đồng trong năm 2018, giảm 69% so với năm trước đó và là mức thấp nhất trong 4 năm qua.

Vì lý do này, Hoa Sen buộc phải đóng cửa các chi nhánh đã mở rộng để thu hồi vốn. Tuy nhiên, việc thu hồi vốn bao gồm nhà xưởng, đất đai, xây dựng ... thì cũng giống như việc “mua vải bán áo” vậy. Cho dù trong yếu tố này, bất động sản có tăng giá trị nhưng bất động sản mà Hoa Sen sở hữu không phải trong nội đô các thành phố lớn TP.HCM, Hà Nôi hay Đà Nẵng, Hải Phòng, Nha Trang... nên không thể gọi là “gà đẻ trứng vàng” được.

Dự án tháp Hoa sen Quy Nhơn

Sai lầm trong việc mở rộng chi nhánh của Hoa Sen cũng đi ngược lại những quy luật kinh tế trong nền kinh tế thị trường có định hướng tại Việt Nam hiện nay. Đó là thay vì việc tận dụng hệ thống nhà phân phối, giảm tối đa chi phí đầu tư thì Hoa Sen đã không làm thế. Duy trì sản xuất kinh doanh kiểu “ăn cả, làm tất” như Hoa Sen không phải là thượng sách.

Đối với các nhà đầu tư trên thị trường Chứng khoán thì kinh tế là tiền bạc, có sai lầm thì thẳng thắn nhận khuyết điểm và sửa lỗi bởi việc điều hành doanh nghiệp không thuộc về các nhà đầu tư nhưng người đứng đầu Hoa Sen lại có những phát ngôn gây thất vọng. Ông Vũ đổ lỗi cho sai lầm của mình trong việc mở rộng chi nhánh là do chiến tranh thương mại Mỹ - Trung. Một điều đơn giản là không phải mình ông Vũ sản xuất và kinh doanh lĩnh vực thép. Ông Vũ học ông Trump - tổng thống Mỹ ở kinh doanh bất động sản “đầu tiên là vị trí” như ông Trump từng chia sẻ, nhưng sau cái vị trí đó Trump là tỷ phú, Trump ở nước Mỹ, Trump “tận dụng” từng cơ hội nhỏ nhất để xây dựng thương hiệu và hình ảnh của mình. Đơn cử, Trump chỉ xuất hiện 5 giây (Phút thứ 26:48 giây) trong bộ phim “Ở nhà một mình 2” được sản xuất năm 1992 nhưng tên và hình ảnh của ông lại có trong trailer giới thiệu phim.

Khi được hỏi về dự án thép Cà Ná, biết mười mươi là không còn hy vọng nhưng ông Vũ vẫn khẳng định "Khi nào Cà Ná được cấp phép, tôi xuất chiêu quý vị coi". Đối với với dự án Tháp Hoa Sen Quy Nhơn, dù đã bị thu hồi thừ tháng 6/2018, đến tháng 12/2018 tỉnh Bình Định đã lựa chọn hình thức đấu thầu rộng rãi dự án này nhưng tại ĐHCĐ của Hoa Sen vào tháng 1/2019, khi nhà đầu tư hỏi Hoa Sen có “bán lại” dự án này không thì đại diện tập đoàn này vẫn trả lời vòng vo dạng như: dính dáng đến đấu giá đất nên tỉnh sẽ trả lại cho Hoa Sen phần đã đầu tư. Trên thực tế, ngoài bãi đất trống vẫn là của tỉnh Bình Định, Hoa Sen có thêm hàng rào tôn bao xung quanh, thử hỏi Hoa Sen còn được bao nhiêu tiền trên sổ sách?

P.V